آزمایش HGB یا هموگلوبین خون چیست ؟

آزمایش HGB یا هموگلوبین خون چیست؟ HGB یا همان هموگلوبین که یکی از علائم اختصاری آزمایش خون می‌باشد، در واقع تعداد گلبول‌های قرمز موجود در خون را نشان می‌دهد. این ماده از اسید‌های آمینه تشکیل شده است و در بدن انسان‌ به راحتی با اکسیژن ترکیب می‌شود.  برای یافتن سطح هموگلوبین که میزان گلبول قرمز در خون را نشان می‌دهد، پزشک برای بیمار آزمایش هموگلوبین خون را تجویز می‌کند.

آزمایش هموگلوبین میزان هموگلوبین موجود در خون شما را اندازه گیری می کند. هموگلوبین پروتئینی است که در گلبول‌های قرمز خون شما وجود دارد و اکسیژن را به اندام‌ها و بافت‌های بدن منتقل می‌کند و دی‌اکسید‌کربن را از اندام‌ها و بافت‌ها به ریه‌ها انتقال می‌دهد.

اگر آزمایش هموگلوبین نشان دهد که سطح هموگلوبین شما پایین‌تر از حد معمول است، به این معنی است که تعداد گلبول‌های قرمز خون کمی (کم‌خونی) دارید. کم‌خونی می‌تواند دلایل مختلفی از جمله کمبود ویتامین، خونریزی و بیماری‌های مزمن داشته باشد.

گروه ایده آل مگ در این مقاله شما را با آزمایش HGB یا هموگلوبین خون  آشنا میکند.

آزمایش HGB یا هموگلوبین خون چیست؟

هموگلوبین در تست آزمایش خون

این آزمایش سطح هموگلوبین را در خون اندازه‌گیری می‌کند. هموگلوبین یک پروتئین در گلبول‌های قرمز شما است که اکسیژن را از ریه‌ها به سایر نقاط بدن منتقل می‌کند. اگر سطح هموگلوبین شما غیر طبیعی باشد، ممکن است شما دچار اختلال در وضعیت خونی شده باشید.

مقدار طبیعی این ماده برای آقایان، بین ۱۴ تا ۱۸ گرم در هر دسی‌لیتر خون می‌باشد. این مقدار برای بانوان بین ۱۲ تا ۱۶ گرم می‌باشد. مقادیر بیشتر از ۲۰ گرم و کمتر از ۵ گرم هموگلوبین در هر دسی‌لیتر خون، می‌توانند خطرناک و به نوعی حاد تلقی شوند. این پروتیئین را با نام‌های دیگری مانند hg و Hgb هم می‌شناسند.

آزمایش هموگلوبین در چه مواردی تجویز می‌شود ؟

ممکن است به چند دلیل نیاز به آزمایش هموگلوبین داشته باشید:

  • برای بررسی سلامت کلی شما. پزشک شما ممکن است هموگلوبین شما را به عنوان بخشی از شمارش خون کامل در طول معاینه معمول پزشکی آزمایش کند تا بر سلامت عمومی شما نظارت داشته باشد و غربالگری انواع اختلالات مانند کم خونی را انجام دهد.
  • برای تشخیص وضعیت پزشکی. اگر دچار ضعف، خستگی، تنگی نفس یا سرگیجه هستید، پزشک ممکن است آزمایش هموگلوبین را پیشنهاد کند. این علائم و نشانه‌ها ممکن است به کم‌خونی یا پلی‌سیتمی ورا اشاره داشته باشد. آزمایش هموگلوبین ممکن است به تشخیص این یا سایر شرایط پزشکی کمک کند.
  • برای نظارت بر وضعیت پزشکی. اگر در شما کم‌خونی یا پلی‌سیتمی‌ورا تشخیص داده شده است، پزشک ممکن است از یک آزمایش هموگلوبین برای نظارت بر وضعیت شما و راهنمایی درمان استفاده کند.

تست هموگلوبین اغلب برای بررسی کم‌خونی مورد استفاده قرار می‌گیرد، یعنی وضعیتی که بدن شما دارای گلبول‌های قرمز کمتری نسبت به حالت طبیعی است. اگر شما کم‌خونی دارید، سلول‌های شما تمام اکسیژن مورد نیاز خود را دریافت نمی‌کنند. آزمایشات هموگلوبین اغلب با آزمایشات زیر انجام می‌شود :

  •      هماتوکریت، که درصد گلبول‌های قرمز خون را اندازه‌گیری می‌کند.
  •      شمارش کامل خون، که تعداد و نوع سلول‌های خون شما را اندازه‌گیری می‌کند.

آژمایش هماتوکریت

چه افرادی نیاز به آزمایش هموگلوبین دارند؟

زمانی که پزشک با موارد زیر در شما روبه‌رو می‌شود این آزمایش را برای شما تجویز می‌کند.

  • نشانه‌های کم‌خونی که شامل ضعف، سرگیجه، رنگ پریده‌گی و دست‌ها و پاهای سرد می‌باشند.
  • سابقه خانوادگی تالاسمی، کم‌خونی سلول داسی شکل یا سایر اختلالات خونی ارثی
  • کمبود آهن و مواد معدنی
  • عفونت طولانی مدت
  • خونریزی بیش از حد بر اثر یک جراحت یا جراحی

چرا به تست Hgb احتیاج دارم؟

آزمایش Hgb از نمونه‌ای از خون شما برای تعیین سطح هموگلوبین استفاده می‌کند. برای نمونه‌گیری، ارائه‌دهنده خدمات بهداشتی شما را با زدن انگشت یا وارد کردن سوزن با یک لوله متصل به شکم بازوی خود، از ورید خون خارج می‌کند. سپس نمونه در لوله ذخیره می‌شود تا بعداً در آزمایشگاه تجزیه و تحلیل شود.

سوزن ممکن است باعث ناراحتی مختصر شود، اما معمولاً کمتر از یک دقیقه طول می‌کشد. اگر نسبت به گرفتن خون یا دیدن خون حساسیت دارید، شخصی را همراه خود بیاورید و به ارائه‌دهنده خود اطلاع دهید

آزمایش Hgb ممکن است به عنوان بخشی از آزمایش کامل شمارش خون (CBC) سفارش داده شود. آزمایش CBC همچنین سایر مؤلفه‌های مهم خون شما، مانند گلبول‌های سفید و پلاکت‌ها را اندازه‌گیری می‌کند. سطح غیرطبیعی هر یک از این سلول‌ها می‌تواند نشان‌دهنده شرایط اساسی یا اختلالات خونی باشد.

چگونه آماده شوید؟

اگر نمونه خون شما فقط برای هموگلوبین آزمایش شود، می‌توانید قبل از آزمایش به طور معمول غذا بخورید و بنوشید. اگر از نمونه خون شما برای آزمایش‌های دیگر استفاده شود، ممکن است شما مقدار مشخصی از زمان قبل از گرفتن نمونه، روزه بگیرید. پزشک دستورات خاصی را به شما می‌دهد.

آنچه انتظار دارید

برای انجام آزمایش هموگلوبین، یکی از اعضای تیم مراقبت‌های بهداشتی با گرفتن انگشت یا گرفتن سوزن به داخل رگ در بازوی شما، نمونه خون را می‌گیرد. برای نوزادان، نمونه ممکن است با کشیدن پاشنه پا به دست آید. نمونه خون برای تجزیه و تحلیل به آزمایشگاه فرستاده می‌شود. شما می توانید بلافاصله پس از نمونه‌گیری به فعالیت‌‌های معمول خود بازگردید.

 نتایج

دلایل زیادی وجود دارد که میزان هموگلوبین شما در خارج از محدوده طبیعی باشد. بسته به پایین یا بالا بودن میزان هموگلوبین در خون، دلایل و عوارض آن‌ها می‌توانند با هم اختلاف داشته باشند .

رنج نتایج آزمون Hgb نشان‌دهنده چیست؟

سن و جنس شما هر دو بر میزان Hgb شما تأثیر می‌گذارد. سطح Hgb معمولی سالم به شرح زیر است:

دسته‌بندی

سطح Hgb ، در گرم در هر دسی‌لیتر (گرم در دسی‌لیتر)

نوزادان۱۱-۱۸
بچه‌های جوان۱۱٫۵-۱۶٫۵
مردان بالغ۱۳-۱۶٫۵
زنان بالغ (باردار نیستند)۱۲-۱۶
زنان بالغ (باردار)۱۱-۱۶

برای آقایان، میزان Hgb زیر ۱۳ گرم در دسی‌لیتر کم است. در مورد زنان، میزان Hgb زیر ۱۲ گرم در دسی‌لیتر در صورت باردار بودن در نظر گرفته نمی‌شود. این آستانه ممکن است با شرایط خاصی تغییر کند. بسته به آزمایشگاه نیز می‌تواند متفاوت باشد، بنابراین حتماً مرجع آزمایشگاه خود را بررسی کنید. برای کودکان نیز این میزان ممکن است به دلیل افزایش سن، به ویژه در نوزادان زیر ۶ ماه متفاوت باشد.

علائم کمبود هموگلوبین چیست؟

پایین بودن hgb در آزمایش خون

کمبود Hgb به عنوان کم‌خونی نیز شناخته می‌شود، به این معنی که گلبول‌های قرمز کافی در بدن ندارید. با کم‌خونی، آزمایش خون نیز نشان می‌دهد که تعداد گلبول‌های قرمز خون کمی دارید و ممکن است از نظر هماتوکریت، حجم گلبول‌های قرمز به سایر اجزای موجود در خون شما کم باشد. کم‌خونی می‌تواند دلایل زیادی داشته باشد، بنابراین علائم بسیار متفاوت است. علائم کم‌خونی شایع می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

  • فرسودگی
  • رنگ پریدگی پوست
  • تنگی نفس
  • ضربان قلب غیر طبیعی یا سریع
  • درد در سینه
  • تورم دست یا پاها
  • سردرد
  • مشکل در فعالیت بدنی

در حالی که فرسودگی یا خستگی دلیل کم هموگلوبین نیست، اما می‌تواند یک علامت باشد. هموگلوبین کمتر از حد معمول می‌تواند منجر به کاهش اکسیژن به اندام‌های حیاتی و عضلات و در نتیجه خستگی یا کمبود انرژی شود.

دلایل کمبود هموگلوبین چیست؟

سطح پایین Hgb ممکن است در هر شرایطی که بر توانایی بدن شما در ایجاد گلبول‌های قرمز یا شرایطی که باعث کاهش گلبول‌های قرمز خون در جریان خون شما می‌شود، ایجاد شود. علل احتمالی پایین Hgb شامل موارد زیر است:

 

  • کمبود آهن در رژیم غذایی شما، که تولید مغز استخوان را سخت می‌کند
  • عدم وجود فولات یا ویتامین B-12، که در این حالت ممکن است بدن شما تعداد سلول‌های قرمز خون کمتری از میزان مورد نیاز تولید کند.
  • از دست دادن شدید خون بعد از عمل یا آسیب عمده
  • خونریزی داخلی از زخم معده، سرطان معده یا روده بزرگ یا صدمات داخلی
    کم‌خونی سلول داسی، یک بیماری ژنتیکی است که باعث می‌شود گلبول‌های قرمز به طور غیر طبیعی داسی شکل و قادر به حمل کمتر Hgb شود
  • کم‌کاری تیروئید، به این معنی که غده تیروئید به اندازه کافی هورمون تیروئید تولید نمی‌کند
  • طحال بزرگ شده در اثر عفونت، بیماری کبد یا سرطان
  • شرایط مغز استخوان، مانند سرطان خون، که مغز استخوان شما از تولید گلبول‌های قرمز به اندازه کافی جلوگیری می‌کند
  • بیماری مزمن کلیه، که در آن کلیه‌های شما به درستی عمل نمی‌کنند (در نتیجه نقص اریتروپویتین، هورمونی که باعث تحریک تولید گلبول‌های قرمز در مغز استخوان شما می‌شود)

علل دیگر می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

  • اهدا خون مکرر
  • در دوران پریود و خونریزی شدید
  • سوء‌مصرف الکل
  • مشکلات بهداشتی مزمن مانند بیماری‌های خود ایمنی یا سرطان

علائم هموگلوبین زیاد چیست؟

هموگلوبین زیاد به عنوان پلی‌سیتمی شناخته می‌شود. این بدان معنی است که شما تعداد گلبول‌های قرمز زیادی دارید. پلی‌سیتمی ورا یک سرطان خون است که در آن مغز استخوان شما گلبول‌های قرمز خون را تولید می‌کند. با وجود پلی‌سیتمی، آزمایش خون همچنین نشان می‌دهد که شما تعداد گلبول‌های قرمز خون بالا و خونریزی بالایی دارید.

علائم شایع سطح بالای Hgb شامل موارد زیر است:

  • خارش
  • سردرد
  • سرگیجه
  • بدن به راحتی کبود شده یا خونریزی ایجاد می‌شود
  • بیشتر از حد معمول عرق می‌کنند
  • تورم دردناک مفصل
  • کاهش وزن غیر طبیعی
  • رنگ زرد در چشم و پوست (زردی)
  • احساس خستگی
  • یک رنگ بنفش یا مایل به قرمز در پوست

دلایل بالا بودن هموگلوبین چیست؟

عوامل بالا بودن hgb در آزمایش خون

وجود Hgb زیاد ممکن است ناشی از نیاز بدن برای ذخیره بیشتر Hgb در گلبول‌های قرمز به دلیل محیط شما یا انتخاب سبک زندگی شما و شرایطی باشد که بر عملکرد قلب یا ریه‌ها تأثیر می‌گذارد.

علل احتمالی سطح بالای Hgb عبارتند از:

  • زندگی در ارتفاعات جایی که اکسیژن زیادی در هوا وجود ندارد، مانند کوه‌ها
  • سیگار کشیدن و محصولات دخانی
  • بیماری انسدادی مزمن ریوی (COPD) ، بیماری که ریه‌ها را باد می‌کند و ورود هوا به ریه‌های شما را مسدود می‌کند
  • بیماری‌های قلبی یا ریه که بر توانایی شما در تنفس، توانایی ریه‌های شما در انتقال اکسیژن به جریان خون یا توانایی قلب شما در پمپاژ طبیعی تأثیر می‌گذارد
  • مصرف اریتروپویتین غیرضروری، مانند افزایش عملکرد بدنی سطح بالا

دلایل دیگر عبارتند از:

  • کمبود آب بدن
  • نارسایی قلبی
  • سرطان کبد یا کلیه

آیا نکته مهمی درباه هموگلوبین باقی مانده است ؟

اگر هر یک از سطوح شما غیر طبیعی باشد، لزوما نشانگر یک مشکل پزشکی نیست. رژیم غذایی، سطح فعالیت، داروها، چرخه قاعدگی زنان و سایر ملاحظات می تواند بر نتایج تاثیر بگذارد. علاوه بر این، اگر شما در یک منطقه با ارتفاع زیاد زندگی می کنید، ممکن است هموگلوبین شما از میزان طبیعی بالاتر باشد. برخی از انواع کم خونی‌ها ملایم هستند، در حالی که انواع دیگر کم خونی می توانند جدی و حتی خطرناک باشند.

اگر در شما کم خونی تشخیص داده شد، با پزشک خود صحبت کنید و بهترین راه درمان را انتخاب کنید. در طحال، اغلب سلول‌های پیر خون تخریب می‌شوند. بزرگ شدن طحال، یعنی تخریب بیشتر سلول‌ها و به دنبال آن کاهش گلبول‌های قرمز و هموگلوبین.

ممکن است شما دوست داشته باشید
1 نظر
  1. علی محمد زاده می گوید

    ممنون از مطلب مفیدتون . واقعا عالی بود . من تازه امروز فهمیدم که هموگلوبین چیه و باید زودتر برم دنبال آزمایش هاش

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

*

code