گواهینامه پایه دو برای چه ماشینهایی است؟

در دنیای رانندگی و حمل و نقل، داشتن گواهینامه رانندگی تعیینکننده نوع خودروهایی است که شما قانونا اجازه هدایت آنها را دارید. اگرچه گواهینامه پایه سه برای خودروهای سواری معمول کفایت میکند، اما به محض ورود به حوزه حمل و نقل نیمهسنگین، تجاری و عمومی، پای گواهینامههای تخصصیتر مانند پایه دو و پایه یک به میان میآید.
سوالی که برای بسیاری از متقاضیان این حوزه پیش میآید این است: گواهینامه پایه دو برای چه ماشینهایی است؟ در این مقاله تلاش میکنیم انواع خودروهایی که برای رانندگی با آنها به گواهینامه پایه دو نیاز است را معرفی کنیم. هدف ما این است که مرزهای قانونی رانندگی را مشخص کرده و اطمینان حاصل کنیم که در جادهها با آگاهی کامل پشت فرمان مینشینید.
گواهینامه پایه دو چیست؟
گواهینامه پایه دو، مجوزی است که به دارنده آن اجازه میدهد تا خودروهای تجاری سبک و نیمهسنگین، وانتهای سنگین، مینیبوسها و ونهای عمومی را براند.
به زبان ساده، اگر پایه سه نقطه شروع رانندگی با سواریهای شخصی است، پایه دو دروازه ورود به دنیای حمل و نقل عمومی و تجاری سبک محسوب میشود؛ البته با محدودیتهای مشخصی در وزن و ظرفیت مسافر که آن را از پایه یک متمایز میکند. معیار اصلی در تعریف صلاحیت گواهینامه پایه دو، «وزن خودرو بهعلاوه بار» یا «تعداد سرنشین» است.
با گواهینامه پایه دو با چه ماشینهایی میتوان رانندگی کرد؟

برای رانندگی با سواریهای معمولی و وانتهای سبک مثل پراید وانت و وانت پیکان، گواهینامه پایه سه کافی است. اما گواهینامه پایه دو برای چه ماشینهایی است؟
خودروهایی که وزن آنها به همراه بار بالاتر از ۳.۵ تن و یا تعداد سرنشینان بیشتر از 9 نفر است، به پایه دو نیاز دارند. خودروهایی که مجموع بار و سرنشین آنها بیش از ۶ تن و یا بیش از 26 نفر باشد، به پایه یک نیاز دارند.
بنابراین ماشینهایی که به پایه دو نیاز دارند، معمولا در این دستهها قرار میگیرند:
- کامیونتهای سبک: خودروهای باری که وزن ناخالص آنها از ۳.۵ تن فراتر رفته اما از ۶ تن تجاوز نمیکند (مانند برخی مدلهای خاور یا ایسوزوهای سبک).
- خودروهای خدماترسان سبک: مانند آمبولانس یا خودروهای حمل مواد غذایی.
- کِشندههای دارای وزن مجاز زیر ۶ تن: این موارد نادر هستند و عمدتا توسط پایه یک پوشش داده میشوند.
آیا با پایه دو میتوان نیسان یا خاور راند؟
- وانت نیسان آبی (یا زامیاد): با توجه به اینکه وزن ناخالص مجاز وانت نیسان معمولا حدود ۳.۸۵ تن است، این خودرو در دسته وانتهای سنگین و تجاری قرار گرفته و رانندگی با آن نیاز به گواهینامه پایه دو دارد (برخلاف وانتهای سبکتر که با پایه سه رانده میشوند).
- خاور: راندن کامیونتهایی که به طور عمومی به “خاور” معروف هستند، در صورتی که وزن ناخالص مجاز آنها حداکثر ۶ تن باشد، با گواهینامه پایه دو مجاز است. اگر وزن این کامیونتها از ۶ تن فراتر رود، نیاز به گواهینامه پایه یک خواهد بود.
پایه دو شامل مینیبوس میشود؟
بله، یکی از اصلیترین کاربردهای گواهینامه پایه دو، رانندگی با وسایل نقلیه حمل مسافر با ظرفیت متوسط است:
- مینیبوسها: رانندگی با انواع مینیبوسها (حملکننده مسافر) با گواهینامه پایه دو مجاز است.
- ونهای مسافربری: ونهایی که برای حمل تعداد سرنشین معمولا تا 26 نفر طراحی شدهاند، مشمول پایه دو میشوند.
رانندگی با چه ماشینهایی با گواهینامه پایه دو مجاز نیست؟

محدودیت اصلی گواهینامه پایه دو، در مواجهه با وسایل نقلیه سنگین و مسافربری بزرگ مشخص میشود. رانندگی با وسایل زیر بدون گواهینامه پایه یک، تخلف محسوب میشود:
| نوع خودرو | محدودیت اصلی |
| کامیونهای سنگین | وزن ناخالص مجاز بیش از ۶ تن (مانند کامیونهای ۱۰ چرخ، کشندهها و تریلیها). |
| اتوبوسها | وسایل نقلیه حمل مسافر با ظرفیت بیش از ۲۶ نفر (مانند اتوبوسهای بینشهری و شهری بزرگ). |
| ماشینآلات کشاورزی و راهسازی | مانند لودر، بولدوزر، تراکتور و غیره (این موارد گواهینامه ویژه نیاز دارند). |
تفاوت گواهینامه پایه دو با پایه یک و سه
برای درک بهتر حوزه صلاحیت پایه دو، لازم است آن را با دو گواهینامه دیگر مقایسه کنیم:
| ویژگی | گواهینامه پایه سه | گواهینامه پایه دو | گواهینامه پایه یک |
| سن لازم برای ثبت نام | ۱۸ سال تمام | ۲۳ سال تمام | ۲۵ سال تمام |
| حداقل سابقه پایه پایینتر | ندارد | ۲ سال سابقه پایه سه | ۲ سال سابقه پایه دو |
| مجموع وزن و بار | حداکثر ۳.۵ تن | حداکثر ۶ تن | بیش از ۶ تن |
| ظرفیت مجاز مسافر | حداکثر ۹ نفر (با راننده) | تا ۲۶ نفر (مینیبوس و ون عمومی) | بیش از ۲۶ نفر (اتوبوس) |
| نمونه وسایل نقلیه | سواریهای شخصی، وانتهای سبک | نیسان، مینیبوس، کامیونت سبک، ون عمومی | کامیون سنگین، تریلی، اتوبوس بزرگ |
شرایط گرفتن گواهینامه پایه دو
دریافت گواهینامه پایه دو مستلزم داشتن شرایط سنی، جسمانی و سابقه رانندگی مشخصی است:
شرایط اصلی دریافت
- سن: حداقل ۲۳ سال تمام.
- سلامت: داشتن سلامت جسمانی و روانی و قبولی در معاینات چشمپزشکی و پزشکی تعیینشده.
- سابقه رانندگی: متقاضی باید حداقل ۲ سال تمام از تاریخ دریافت گواهینامه پایه سه او گذشته باشد.
قانون جدید گواهینامه پایه دو در سال ۱۴۰۴
اگرچه قوانین اصلی وزن و ظرفیت در سالهای اخیر ثابت ماندهاند، اما تاکید پلیس راهور بر لزوم رعایت سابقه رانندگی جهت ارتقاء گواهینامه، اهمیت بیشتری پیدا کرده است. در قوانین جدید، هدف این است که رانندگان پیش از هدایت خودروهای تجاری و نیمهسنگین، تجربه کافی را در جادهها کسب کرده باشند. بنابراین، شرط ۲ سال سابقه پایه سه، به عنوان یک الزام جدی پیگیری میشود تا ایمنی حمل و نقل ارتقا یابد.
مدارک لازم برای ثبت نام گواهینامه پایه 2
- اصل و کپی کارت ملی و شناسنامه (در صورت داشتن توضیحات، کپی از صفحه توضیحات).
- ۸ قطعه عکس پرسنلی جدید (3 در 4، تمام رخ و بدون کلاه و عینک).
- کارت پایان خدمت یا معافیت دائم (برای آقایان).
- اصل گواهینامه پایه سه (با حداقل ۲ سال اعتبار گذشته).
- برگه معاینات پزشکی و تاییدیه سلامت (توسط مراکز مورد تایید پلیس).
- آدرس دقیق محل سکونت و کد پستی.
جریمه رانندگی با خودروی غیرمجاز با پایه دو
رانندگی با وسیله نقلیهای که صلاحیت آن فراتر از محدوده گواهینامه پایه دو باشد، یک تخلف جدی تلقی میشود و پیامدهای قانونی دارد. به عنوان مثال، اگر فردی با گواهینامه پایه دو اقدام به رانندگی با یک کامیون ۱۸ چرخ (که نیاز به پایه یک دارد) کند، مرتکب تخلف شده است.
مجازاتهای اصلی شامل موارد زیر هستند:
- جریمه نقدی: اعمال جریمه سنگین.
- توقیف خودرو: وسیله نقلیه تا زمان حضور راننده واجد شرایط یا رفع مشکل قانونی، توسط پلیس توقیف میشود.
- نمره منفی: در برخی موارد، تخلفات شدید منجر به درج نمره منفی در سوابق راننده میشود.
- پیامدهای حقوقی (در صورت وقوع تصادف): اگر راننده در حین رانندگی با خودروی غیرمجاز تصادف کند، ممکن است در پرداخت خسارت ثالث یا بدنه با چالشهای جدی مواجه شود، زیرا راننده فاقد صلاحیت قانونی برای هدایت آن وسیله خاص بوده و ممکن است شرکت بیمه حاضر به پرداخت خسارت نشود.
