برای خشکی مفاصل چه بخوریم؟
خشکی مفاصل میتواند حرکتهای ساده روزمره را هم سخت و آزاردهنده کند؛ به خصوص زمانی که بعد از بیدار شدن از خواب یا نشستن طولانیمدت، احساس سفتی و محدودیت حرکتی در مفاصل دارید. در کنار بررسی علت زمینهای این مشکل و دریافت درمانهای تخصصی، تغذیه نیز میتواند در پشتیبانی از سلامت مفاصل نقش داشته باشد. بعضی مواد غذایی حاوی ترکیبات ضدالتهابی، ویتامینها و مواد معدنی هستند که میتوانند به حفظ عملکرد طبیعی غضروفها و مفاصل کمک کنند. اما برای خشکی مفاصل چه بخوریم و کدام خوراکیها انتخاب مناسبتری هستند؟ در ادامه با مهمترین مواد مغذی و گزینههای کمکی برای سلامت مفاصل آشنا میشویم.
علت خشکی مفاصل چیست؟
گاهی اوقات نیز افراد ممکن است این حالت را صرفا بعد از مدتی بیتحرکی یا نشستن طولانی تجربه کنند. همچنین برخی افراد گزارش میکنند که تغییرات فشار هوا یا دما علائم آنها را تحت تأثیر قرار میدهد. به طور کلی از مهمترین عوامل مرتبط با خشکی مفاصل میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
استئوآرتریت (آرتروز) و فرسایش تدریجی غضروفها
بیماریهای التهابی و خودایمنی مفصل (مانند آرتریت روماتوئید)
ضعف عضلات حمایتکننده و کمتحرکی
عوامل تغذیهای و کمبود احتمالی برخی ریزمغذیها
معرفی بهترین ویتامینها و مواد مغذی برای خشکی مفاصل
حال که با عوامل موثر بر این مشکل آشنا شدید، ممکن است این سوال مطرح شود که برای خشکی مفاصل چه بخوریم تا سلامت بافتهای مفصلی بهتر حفظ شود. تغذیه متعادل میتواند نقش حمایتی مهمی در کنترل التهاب و حفظ عملکرد بافتها ایفا کند. موارد زیر چند مورد از مهمترین مواد مغذی مرتبط با سلامت مفاصل هستند:
ویتامین D: این ویتامین در تنظیم پاسخهای التهابی و حفظ سلامت استخوانها نقش دارد. منابع غذایی آن شامل زرده تخممرغ و ماهیهای چرب است، هر چند بخش اصلی آن از طریق نور خورشید یا مکمل در صورت تشخیص کمبود تامین میشود.
ویتامین C: میتوان گفت ویتامین C، به عنوان یک کوفاکتور ضروری در فرایند سنتز طبیعی کلاژن نقش دارد و به حفظ سلامت بافتهای همبند کمک میکند. مرکبات، کیوی، توتها و فلفل دلمهای از منابع خوب آن هستند.
ویتامین E: این ویتامین به عنوان یک آنتیاکسیدان، به محافظت از سلولها در برابر استرس اکسیداتیو کمک میکند. دانهها، مغزهایی مانند بادام و روغنهای گیاهی از منابع آن هستند.
ویتامین B12: این ویتامین به حفظ سلامت سیستم عصبی و عملکرد عمومی سلولها کمک میکند. منابع اصلی آن پروتئینهای حیوانی مانند گوشت، ماهی و تخممرغ هستند.
بهترین قرص برای خشکی مفاصل
با توجه به آنچه گفته شد، کمبود ویتامین تنها یکی از عوامل احتمالی خشکی مفاصل است و در برخی موارد، علائم ممکن است با تغییرات غضروف یا بیماریهای زمینهای مرتبط باشند. بنابراین نمیتوان یک قرص را برای همه افراد بهعنوان بهترین گزینه معرفی کرد. مکملها در صورت وجود نیاز مشخص و با نظر پزشک یا داروساز، میتوانند در کنار اصلاح رژیم غذایی و سایر روشهای درمانی استفاده شوند.
قرصهای گلوکوزامین و کندرویتین
گلوکوزامین و کندرویتین از ترکیباتی هستند که به طور طبیعی در ساختار غضروف وجود دارند. با این حال، شواهد درباره میزان اثربخشی مکملهای حاوی این ترکیبات یکسان نیست و ممکن است در برخی افراد مبتلا به آرتروز، به کاهش نسبی درد یا بهبود عملکرد مفصل کمک کنند. آنها را نباید به عنوان ترکیباتی قطعی برای بازسازی غضروف یا جلوگیری از ساییدگی استخوانها معرفی کرد. مصرف قرص گلوکوزامین یا کپسول کندرویتین نیز باید با توجه به شرایط فرد، بیماریهای زمینهای و داروهای مصرفی بررسی شود.
مکمل ترکیبی کلاژن و امگا۳
برخی مطالعات نشان دادهاند که مکملهای حاوی پپتیدهای کلاژن ممکن است در بعضی افراد به کاهش ناراحتی مفصل یا بهبود عملکرد آن کمک کنند؛ با این حال، این مکملها جایگزین تشخیص و درمان علت خشکی مفاصل نیستند. اسیدهای چرب امگا ۳ نیز ممکن است در تعدیل برخی فرایندهای التهابی نقش داشته باشند، اما میزان اثر آنها به نوع مکمل، مقدار مصرف و وضعیت فرد بستگی دارد. بنابراین نمیتوان گفت مصرف همزمان کلاژن و قرص امگا 3 حتماً خشکی مفاصل را برطرف میکند یا انعطافپذیری زانو و انگشتان را بازمیگرداند.
منیزیم و کلسیم بهترین مکمل خشکی مفاصل
گاهی فردی که خشکی مفاصل دارد، همزمان با کمبود کلسیم یا منیزیم یا مشکلات مرتبط با سلامت استخوان مواجه است. در چنین شرایطی، پزشک ممکن است مصرف مکمل را توصیه کند؛ اما کلسیم و منیزیم درمان عمومی خشکی مفاصل محسوب نمیشوند. کلسیم بیشتر برای حفظ سلامت استخوانها اهمیت دارد و منیزیم در عملکرد طبیعی عضلات و اعصاب نقش دارد. مصرف بیدلیل یا بیش از حد این مکملها میتواند با عوارض یا تداخلات دارویی همراه باشد؛ بنابراین بهتر است مقدار مصرف بر اساس رژیم غذایی، نتایج آزمایشها و شرایط فرد تعیین شود.
درمان خشکی مفاصل با داروهای گیاهی
دمنوش گزنه
مخلوط سیاه دانه و عسل
صمغ کندر
پودر سنجد، با یا بدون هسته آسیابشده
زنجبیل
و مواردی از این قبیل
این ترکیبات ممکن است با داروهای مصرفی تداخل داشته باشند یا در برخی شرایط، مانند بارداری، بیماریهای زمینهای، حساسیتهای غذایی یا مشکلات گوارشی، مناسب نباشند. برای نمونه، افراد مبتلا به دیابت باید مقدار قند موجود در عسل را در نظر بگیرند و مصرف فرآوردههای گیاهی با اثر احتمالی بر انعقاد خون نیز برای افرادی که داروهای رقیقکننده خون مصرف میکنند، نیازمند احتیاط است. فرآوردههای گیاهی نباید جایگزین تشخیص علت خشکی مفاصل یا درمان تجویز شده شوند.
جمعبندی
خشکی مفاصل میتواند دلایل مختلفی داشته باشد و تغذیه متعادل، فعالیت بدنی متناسب و رسیدگی به بیماری زمینهای، در صورت وجود، میتوانند از راههای حمایت از سلامت مفاصل و حفظ تحرک بدن باشند. مصرف مواد غذایی حاوی پروتئین، ویتامینها، مواد معدنی و اسیدهای چرب مفید مانند امگا ۳ به تأمین نیازهای تغذیهای بدن کمک میکند، اما به تنهایی درمان قطعی خشکی مفاصل محسوب نمیشود. در صورت ادامهدار بودن خشکی یا همراه شدن آن با درد، تورم، گرمی مفصل، خشکی طولانیمدت صبحگاهی یا محدودیت حرکتی، بهتر است علت اصلی مشکل توسط پزشک بررسی شود.