MCHC در آزمایش خون و تاثیر آن در تشخیص کم خونی

MCHC در آزمایش خون بخشی از یک آزمایش کلی به نام CBC است.  آزمایش خون CBC یا شمارش کامل سلول‌های خونی یک آزمایش شاخص و بسیار مهم است که اطلاعات جامعی را در اختیار پزشک قرار می­‌دهد. گلبول­‌های قرمز در واقع اصلی‌ترین قسمت خون و عامل رنگ قرمز آن هستند.

هموگلوبین یکی از عناصر اصلی تشکیل­ دهنده گلبول قرمز است. غلظت متوسط هموگلوبین سلولی، شاخص (MCHC) بیان کننده غلظت متوسط هموگلوبین در گلبول­‌های قرمز است. در این نوشته با تفسیر MCHC در آزمایش خون به طور کامل  آشنا خواهید شد.

معرفی شاخص گلبولی MCHC

غلظت متوسط هموگلوبین سلولی MCHC مخفف (Mean Corpuscular Hemoglobin Concentration) است، که معرف یک شاخص گلبولی در آزمایش خون بوده و غلظت هموگلوبین در حجم مشخصی از سلول­­‌های قرمز خون را نمایان می­‌سازد. به طوری که محاسبه‌­های غلظت متوسط هموگلوبین سلولی، به صورت درصد بیان می­‌گردد. میزان متوسط آن از تقسیم هموگلوبین در ۱۰۰ بر کل هماتوکریت به دست می­‌آید.

سطح طبیعی MCHC برای یک بزرگسال ۳۷-۳۱ گرم در دسی لیتر است (g/dL).

آزمایش میانگین غلظت هموگلوبین در بدن (MCHC) یک قسمت استاندارد از آزمایش کامل خون (CBC) است که در طی آنالیز خون انجام می‌­شود و از مقدار MCHC برای ارزیابی تشخیص کم خونی و شدت آن استفاده می‌­شود.

معرفی شاخص گلبولی MCHC

تفسیر MCHC در آزمایش خون

تفسیر آزمایش کامل خون MCHC نشان دهنده آن است كه گلبول قرمز یکی از انواع نورموكروم، هيپوكروم يا هيپركروم است. مقدار طبيعی (MCHC)  ۳۱-۳۷ درصد است. اگر MCHC كمتر از ۳۱ درصد باشد، گلبول قرمز از نوع هيپووكروم است ولی اگر بيش از ۳۷ درصد باشد، گلبول قرمز، هيپركروم است و اگر مقدار آن در محدوده طبيعي باشد، گلبول قرمز، نورموكروم است.

برحسب تغییراتی که شاخص MCHC در آنمی‌های مختلف ایجاد می­‌کند، می­‌توان آنمی­‌ها را به شرح ذیل تقسیم نمود:

تفسیر MCHC در آزمایش کامل خون

نورموکروم

در این آنمی تمام اندیس­‌های گلبولی و همچنین MCHC در حد طبیعی می­‌باشند. نمونه ­این حالت در خون‌ریزی­‌های حاد و همولیز گلبول­‌های قرمز (آنمی همولیتیک به­ استثنای تالاسمی) دیده می­‌شود.

هیپوکروم

در این نوع از آنمی تمام اندیس­‌های گلبولی کمتر از حد طبیعی می‌باشند. در این وضعیت گلبول­‌های قرمز علاوه بر کوچکتر بودن، میزان کمتری از هموگلوبین را نیز دارا می­‌باشند. نمونه ­این حالت در آنمی فقر آهن و تالاسمی دیده می­‌شود.

اختلالات مزمن (عفونت­‌ها و بدخیمی­‌ها) عموما نورموسیت نورموکروم هستند، ولی می‌­توانند میکروسیت هیپوکروم نیز باشند. MCHC می‌تواند افزایش یافته و میزان MCV و MCH در این نوع از آنمی، کمتر از میزان طبیعی یا نرمال باشد.

هیپرکروم

بیان اصطلاح هیپرکروم به جهت حجم بیشتر و زیادتر بودن میزان هموگلوبین است و نه افزایش غلظت هموگلوبین در گلبول قرمز. نمونه­ این آنمی­‌ها را در کمبود ویتامین B۱۲ و اسیدفولیک (آنمی­‌های مگالوبلاستیک) می‌توان ذکر نمود.

سایر شاخص­‌های گلبولی در آزمایش خون

  • Mean Corpuscular Volume) MCV)، حجم متوسط گلبول­‌های قرمز خون شاخص میانگین گلبول­‌های قرمز خون است.
  • Mean Corpuscular Hemoglobin) MCH)، حجم متوسط سلولی، حجم متوسط یک گلبول قرمز خون است که برحسب میکرومتر مکعب یا فمتولیتر بیان می‌شود. هموگلوبین متوسط سلولی این شاخص بیان­ کننده میزان متوسط هموگلوبین یک گلبول قرمز است.
  • Red Blood Cell Distribution Width) RDW) ضریب تغییرات اندازه گیری گلبول­‌های قرمز است.

سایر شاخص¬های گلبولی در آزمایش خون

تشخیص و علل بالا بودن MCHC

برای تشخیص MCHC بالا  از تفسیر جواب آزمایش CBC استفاده می‌شود. MCHC  بالا به عنوان بخشی از آزمایش خون شناخته می­‌شود که به عنوان شمارش کامل خون یا CBC شناخته می­‌شود. این آزمایش اطلاعاتی را در مورد گلبول­‌های سفید خون، گلبول‌های قرمز و پلاکت­‌ها ارائه می­‌دهد.

مقدار MCHC بالا اغلب در شرایطی وجود دارد که هموگلوبین در سلول­‌های قرمز خون شما بیشتر متمرکز شده باشد. همچنین می‌تواند در شرایطی رخ دهد که گلبول­‌های قرمز خون شکننده یا از بین رفته باشند و منجر به وجود آمدن هموگلوبین در خارج از گلبول­‌های قرمز خون شود.

تشخیص و علل بالا بودن MCHC

  • کم خونی خودایمنی همولیتیک: در این نوع از کم خونی سیستم ایمنی، گلبول­‌های قرمز بدن را بیگانه تشخیص داده و به آن‌ها حمله می‌کند. در برخی موارد، MCHC بالا، به طور خود به خودی ایجاد می‌­شود، اما می­‌تواند در شرایط لوپوس یا لنفوم نیز ایجاد شود. این عمل می­‌تواند در نتیجه مصرف برخی داروها نیز به وجود آید.
  • کم خونی ماکروسیتیک: نوعی اختلال خونی است که در این نوع از کم خونی یک سری از گلبول­‌های قرمز اندازه‌­ای بزرگتر از حد معمولی دارند. در برخی موارد کمبود ویتامین B۱۲ باعث ایجاد کم خونی ماکروسیتیک می‌­شود.
  • اسفروسیتوز ارثی: جهش ژنتیکی باعث شکننده شدن غشای گلبول­‌های قرمز خون می­‌شود. این جهش ژنی قابل انتقال به نسل­‌های بعدی نیز می‌­باشد.
  • سوختگی شدید: در برخی موارد سوختگی ممکن است باعث ایجاد کم خونی همولیتیک و MCHC بالا در فرد شود.
  • بیماری کبد: کبد هموگلوبین را ذخیره سازی کرده و تجزیه می‌­کند، افرادی که به بیماری کبد مبتلا هستند، عموما نوعی کم خونی دارند. اگر زمانی کبد به گلبول­‌های قرمز آنها صدمه بزند، امکان دارد فرد دچار MCHC بالا شود.
  • داروها: در برخی موارد، میزان بالای MCHC در افرادی که داروهای ضد سیستم ایمنی یا شیمی درمانی مصرف می­‌کنند، دیده شده است.

دلایلی که پزشک ممکن است به طور خاص در مورد MCHC بررسی کند عبارتند از:

  • علائم کم خونی
  • خستگی
  • رنگ پریدگی
  • سر گیجه داشتن
  • حالت تهوع
  • از حال رفتن
  • کاهش وزن
  • بی اشتهایی
  • عدم تمرکز
  • شکنندگی ناخن­‌ها

دلایلی که پزشک ممکن است به طور خاص در مورد MCHC بررسی کند عبارتند از:

علل کم بودن MCHC

مقادیر کم mchc در آزمایش خون نیز می‌­تواند با موارد زیر مرتبط باشد:

  • مثال خون­ریزی حاد یا مزمن ناشی از قاعدگی، ضربه بدنی مانند جراحی یا زخم
  • سرطان
  • کاهش و کمبود در دسترس بودن اکسیژن
  • کمبود مس یا ویتامین B۶ (پیریدوکسین)
  • کم خونی همولیتیک
  • نارسایی کلیه
  • مسمومیت با سرب
  • برداشتن طحال
  • روماتیسم مفصلی
  • کم خونی داسی شکل
  • تالاسمی
MCHC کمی پایین، همیشه علائم قابل توجهی ندارد و ممکن است نشانه بیماری نباشد. برخی از افراد تا زمان انجام آزمایش روتین خون، از کم بودن هموگلوبین خون در بدن خود اطلاع ندارند.

چه هایپروکرومیک و چه هیپوکرومیک، در درجه اول، درمان مرتبط با بیماری زمینه­‌ای است. مکمل آهن و افزایش رژیم غذایی سرشار از آهن، می‌­تواند به درمان کم خونی فقر آهن کمک کند، اما مکمل آهن برای افرادی که دچار کمبود آهن نیستند، توصیه نمی‌شود (آهن اضافی در کبد ذخیره می­‌شود). از انتقال خون یا پیوند سلول‌های بنیادی استخوان، ممکن است در موارد شدیدتر استفاده شود.

راهکارهای درمان بالا بودن MCHC

پیشگیری و درمان MCHC بالا به علت آن بستگی دارد.

یک رژیم غذایی غنی از ویتامین بخورید تا از کم خونی در امان باشید. نمی­‌توان از ابتلا به بسیاری از انواع کم خونی­‌ها جلوگیری کرد، اما با داشتن یک رژیم غذایی، شامل انواع ویتامین­‌ها و مواد مغذی، از کم خونی فقر آهن می‌­توان جلوگیری کرد. برخی از این ویتامین‌ها و مواد مغذی مفید در رابطه با بالا بودن MCHC در آزمایش خون عبارتند از:

آهن: غذاهای غنی از آهن شامل گوشت گاو و گوشت­‌های دیگر، لوبیا، عدس، غلات غنی شده با آهن، سبزیجات برگ سبز تیره و میوه‌های خشک است.

فولات: این ماده مغذی که همان اسید فولیک است در میوه­‌ها و آب میوه­‌ها ، سبزیجات برگ سبز تیره، نخود سبز، لوبیای سبز، بادام زمینی و محصولات غلات غنی شده مانند نان، جو دوسر، ماکارونی و برنج یافت می­‌شود.

ویتامین B۱۲: غذاهای غنی از ویتامین B۱۲ شامل گوشت، لبنیات، غلات و محصولات مانند سویا غنی شده است.

ویتامین C: غذاهای غنی از ویتامین C شامل مرکبات و آب میوه‌­ها، فلفل، کلم بروکلی، گوجه فرنگی، خربزه و توت فرنگی است. این موارد به افزایش جذب آهن بدن کمک می­‌کنند.

راهکارهای درمان بالا بودن MCHC

سخن نهایی

پزشک متخصص با استفاده از تست MCHC در آزمایش خون از میزان و شدت کم خونی افراد بیمار اطلاع پیدا می‌کند. پایین بودن غلظت هموگلوبین در خون، به تشخیص نوع کم خونی کمک شایانی می‌کند تا درمان آن راحت‌تر صورت گیرد.

این مقاله صرفا جهت آشنایی با آزمایش خون و عوامل موثر در تشخیص کم خونی به تحریر درآمده است، در صورت مشاهده هر نوع علائم مانند سرگیجه، حالت تهوع، بی‌اشتهایی لازم است به پزشک متخصص مراجعه فرمایید.

ممکن است شما دوست داشته باشید
1 نظر
  1. امیر می گوید

    بسیار عالی و مفید بود

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

*

code